بهترین انگور دیم (۱۲ نوع برتر انگور دیم برای مناطق کم آب)

بهترین انگور دیم

انگور یکی از محبوب‌ترین و سازگارترین درختان میوه در ایران است که به دلیل مقاومت بالا در برابر کم‌آبی، به عنوان بهترین انگور دیم شناخته می‌شود. در واقع، این درختان قابلیت فوق‌العاده‌ای در تحمل شرایط خشکسالی دارند و می‌توانند با حداقل نیاز آبی، عملکرد قابل توجهی داشته باشند. برخی از ارقام مانند انگور سیاه سردشت می‌توانند تا ۶۰ تن در هکتار محصول تولید کنند.

همچنین، با توجه به اهمیت صرفه‌جویی در مصرف منابع آبی، انتخاب مناسب ترین نوع از انواع انگور دیم می‌تواند به افزایش بهره‌وری در مناطق کم آب کمک شایانی کند. در این مقاله، ۱۲ نوع از بهترین انگور دیم را که برای کاشت در مناطق کم آب مناسب هستند، معرفی خواهند شد.

افرا کشاورز

انگور سیاه سردشت (انگور رشه)

“نهال انگور رشه سیاه سردشت در تابستان به طور منظم نیاز به آبیاری دارد. همچنین، خاک حاوی مقدار مناسبی از مواد آلی و مواد خوراکی برای این نهال بسیار حائز اهمیت است.”

رقم انگور سیاه سردشت، که با نام رشه نیز شناخته می‌شود، از مهم‌ترین ارقام بومی ایران است که در شهرستان سردشت استان آذربایجان غربی پرورش یافته است.

ویژگی های انگور سیاه سردشت

این رقم دارای خوشه‌های بزرگ با حبه‌های درشت، گوشتی و بیضی شکل است. دانه‌های آن آبدار و شیرین بوده و رنگ حبه‌ها سیاه متمایل به ارغوانی است. وزن هر حبه بین ۵ تا ۸ گرم و وزن هر خوشه ۱۵۰ تا ۴۰۰ گرم است.

مقاومت انگور سیاه سردشت به خشکی

علاوه بر این، انگور سیاه سردشت مقاومت بالایی در برابر شرایط سخت محیطی دارد. این رقم می‌تواند سرمای ۱۵ درجه زیر صفر را تحمل کند و همچنین در شرایط گرم و خشک به خوبی رشد می‌کند. به طور کلی، این رقم در ارتفاع ۱۲۶۵ متری از سطح دریا بهترین عملکرد را دارد.

نحوه کاشت و نگهداری انگور سیاه سردشت

برای کاشت موفق انگور سیاه سردشت، باید این مراحل را رعایت کرد:

• حفر گودال‌هایی به عمق ۱۰۰ سانتی‌متر با فاصله ۲ تا ۵ متر از یکدیگر
• استفاده از خاک‌های لومی شنی برای هدایت ریشه‌ها به عمق زمین
• آبیاری منظم در دو سال اول کاشت و سپس کاهش تدریجی آن

نیاز آبی سالانه هر هکتار از این رقم بین ۵ تا ۷ هزار متر مکعب است. همچنین، کوددهی هر دو سال یک‌بار با کود دامی پوسیده توصیه می‌شود.

بیشتر بدانید: راهنمای قدم به قدم کاشت و پرورش انگور

انگور صاحبی

انگور صاحبی، که منشأ آن از آسیای صغیر و ایران است، به دلیل سازگاری با شرایط متنوع آب و هوایی، جایگاه ویژه‌ای در باغداری دیم دارد.

ویژگی‌های انگور صاحبی

این رقم با خوشه‌های مخروطی شکل و بزرگ شناخته می‌شود که طول آن‌ها به ۲۰ سانتی‌متر و عرض آن‌ها به ۱۵ سانتی‌متر می‌رسد. در واقع، وزن هر خوشه تا ۹۰۰ گرم و هر حبه ۷.۵ گرم است. همچنین، این رقم در دو نوع سفید و قرمز موجود است که نوع قرمز آن محبوبیت بیشتری در بازار دارد.

شرایط کشت دیم

برای کشت موفق انگور صاحبی، این ویژگی‌ها ضروری است:

• نیاز سرمایی ۱۰۰ تا ۶۰۰ ساعت در دمای زیر ۷ درجه
• مقاومت به سرمای منفی ۱۸ درجه پس از تأمین نیاز سرمایی
• خاک‌های لومی شنی با زهکشی مناسب

علاوه بر این، در مناطقی که میزان بارش سالیانه بیش از ۳۵۰ میلی‌لیتر باشد، امکان کشت دیم این رقم وجود دارد. در واقع، این رقم در مناطق نیمه سردسیر، سردسیر، کوهستانی و معتدل بهترین عملکرد را دارد.

میزان عملکرد

انگور صاحبی از سال دوم شروع به محصول‌دهی می‌کند و در هر هکتار ۳۰ تن محصول مرغوب تولید می‌کند. همچنین، عمر اقتصادی این نهال حدود ۱۰۰ سال است. در واقع، محصول این رقم از اواسط شهریور تا اوایل مهر قابل برداشت است و از ارقام دیررس محسوب می‌شود.

انگور فخری

رقم انگور فخری در رتبه دوم بهترین انگور دیم قرار دارد و به دلیل خوشه‌های کوتاه اما درشت خود، محبوبیت ویژه‌ای در میان باغداران دارد.

خصوصیات انگور فخری

این رقم دارای خوشه‌هایی با طول ۱۴ سانتی‌متر و عرض ۱۰ سانتی‌متر است که هر خوشه به طور متوسط ۳۵۰ گرم وزن دارد. حبه‌های آن به شکل بیضی و درشت بوده و رنگ آن‌ها سبز مایل به زرد است. علاوه بر این، پوست نسبتاً ضخیم این انگور باعث ماندگاری طولانی‌مدت آن می‌شود.

مزایای کشت دیم انگور فخری

مزایای اصلی کشت این رقم عبارتند از:

• عمر اقتصادی ۶۰ ساله
• تولید محصول تا ۴۰ تن در هکتار در شرایط مساعد
• قابلیت نگهداری طولانی‌مدت در انبار
• مقاومت بالا در برابر خشکی و کم آبی

شرایط آب و هوایی مناسب انگور فخری

این رقم در ارتفاع ۵۰۰ تا ۲۳۰۰ متر از سطح دریا به خوبی رشد می‌کند. در واقع، نهال انگور فخری نیاز به ۲ تا ۳ ماه سرمای ۷ تا ۱۰ درجه سانتی‌گراد دارد و پس از تأمین نیاز سرمایی، مقاومت خوبی در برابر گرما نشان می‌دهد. همچنین، این رقم می‌تواند گرمای ۴۰ درجه را تحمل کند و در شیب‌های جنوبی بهترین عملکرد را دارد.

بیشتر بخوانید: انتخاب بهترین کود برای پسته و تاثیر کوددهی صحیح بر رشد و کیفیت پسته

انگور بیدانه زرد

مرکز تحقیقات کشاورزی کشور، انگور بیدانه زرد را به عنوان یکی از مناسب‌ترین ارقام برای کاشت در باغات دیم معرفی کرده است.

ویژگی‌های انگور بیدانه زرد در کشت دیم

این رقم با نام علمی Vitis vinifera شناخته می‌شود و به دلیل میوه‌های زیبا و طعم شیرین، برای مصارف متنوعی از جمله تازه‌خوری، تهیه مربا و تولید کشمش مورد استفاده قرار می‌گیرد. در شرایط مساعد کوددهی و تغذیه‌ای، این رقم می‌تواند تا ۴۵ تن در هکتار محصول تولید کند.

نیازهای خاکی انگور بیدانه زرد

برای رشد مطلوب این رقم، خاک باید دارای این ویژگی‌ها باشد:

• خاک نفوذپذیر با مواد آلی کافی
• اسیدیته خاک بین ۶ تا ۶.۵
• زهکشی مناسب برای جلوگیری از تجمع آب

میزان مقاومت به خشکی

علاوه بر این، انگور بیدانه زرد مقاومت قابل توجهی در برابر شرایط سخت محیطی از خود نشان می‌دهد. در واقع، این رقم به خوبی با مناطق گرمسیری و معتدل سازگار شده و تحمل بالایی نسبت به درجه حرارت زیاد و خشکسالی دارد. همچنین، در مناطق معتدل با میزان بارندگی متوسط، کشت دیم این رقم رواج دارد و نیاز به گرده‌افشان جانبی ندارد.

انگور عسگری

قدیمی‌ترین و بهترین انگور دیم در ایران، انگور عسگری است که به دلیل مقاومت قابل توجه در برابر خشکی، جایگاه ویژه‌ای در کشت دیم دارد.

مشخصات انگور عسگری

این رقم دارای حبه‌های سفید یا قرمز با شکل کشیده است که وزن هر حبه به ۷ گرم می‌رسد. در واقع، طعم شیرین و آبدار این انگور آن را به یکی از گزینه‌های مطلوب برای مصرف تازه تبدیل کرده است. علاوه بر این، انگور عسکری در تولید کشمش، آبمیوه و آبغوره نیز کاربرد دارد.

بهترین کود برای درخت انگور عسگری دیم

برای تغذیه مناسب انگور عسگری در شرایط دیم، استفاده از این عناصر ضروری است:

• پتاسیم: ۰.۵ تا ۱.۵ کیلوگرم سولفات پتاسیم به ازای هر درخت
• ترکیبی از منیزیم و کلسیم برای تقویت درخت
• کودهای آلی و معدنی برای غنی‌سازی خاک

در واقع، کاربرد پتاسیم در تاکستان‌های دیم باعث افزایش جوانه‌های حاوی میوه می‌شود و بهترین زمان مصرف کود از اواخر پاییز تا اوایل بهار است.

مقاله پیشنهادی: راهنمای انتخاب بهترین کود برای انگور + زمان بندی دقیق

انگور خوشناو

انگور خوشناو، یکی از کلون‌های پربار و منحصر به فرد در میان ارقام دیم است که به دلیل گوشت میوه رنگی خود از سایر ارقام متمایز می‌شود.

مشخصات انگور خوشناو

این رقم با حبه‌های بیضی پهن و دانه‌دار شناخته می‌شود که پوست آن به رنگ قرمز-سرمه‌ای است. در واقع، خوشه‌های این انگور دارای تراکم متوسط بوده و حبه‌ها از اندازه بزرگ برخوردار هستند. همچنین، میزان قند میوه بین ۱۸ تا ۲۶ درجه بریکس متغیر است.

مقاومت به خشکی

علاوه بر این، انگور خوشناو قابلیت چشمگیری در تحمل شرایط خشکسالی دارد. در واقع، این رقم می‌تواند سرمای ۱۵ تا ۱۸ درجه زیر صفر را تحمل کند. نکته قابل توجه این است که در حال حاضر بیش از ۸۰ درصد ارقام کشت شده انگور در باغات دیم استان کردستان را رشه و خوشناو تشکیل می‌دهند.

شرایط نگهداری

برای نگهداری مطلوب این رقم، باید به این موارد توجه کرد:

• کاشت در خاک‌های شنی لومی با زهکشی مناسب
• فاصله کاشت ۲ متر بین بوته‌ها برای توسعه مناسب ریشه
• هرس منظم در فصل زمستان با دمای بالای ۵ درجه سانتی‌گراد

در شرایط مساعد، کلون‌های برتر این رقم پتانسیل تولید بیش از ۳۰ تن محصول در هکتار را به صورت دیم دارا هستند. همچنین، عمر اقتصادی این رقم بیش از ۶۰ سال است.

انگور شاهانی

رقم انگور شاهانی با خوشه‌های کوچک تا متوسط و پوست ضخیم، به عنوان یکی از سازگارترین و بهترین انگور دیم در مناطق گرمسیری شناخته می‌شود.

ویژگی‌های منحصر به فرد انگور شاهانی

این رقم با دانه‌های گرد و درشت به رنگ زرشکی-بنفش تیره مشخص می‌شود. در واقع، پوست ضخیم این انگور قابلیت نگهداری طولانی‌مدت را فراهم می‌کند. ویژگی‌های برجسته این رقم عبارتند از:

• طعم شیرین و دلپذیر
• ارزش غذایی بالا به دلیل وجود آنتی‌اکسیدان‌ها
• قابلیت استفاده برای تازه‌خوری و فرآوری

مقاومت به گرما و خشکی

انگور شاهانی توانایی چشمگیری در تحمل شرایط سخت محیطی دارد. همچنین، این رقم در برابر آفتاب‌سوختگی و گرمای شدید مقاوم است. علاوه بر این، در مناطق کم آب مانند سیستان و بلوچستان به خوبی رشد می‌کند.

انگور ریش بابا

انگور ریش بابا با خوشه‌های پربار و حبه‌های کشیده، یکی از منحصر به فرد‌ترین و بهترین انگور دیم در ایران به شمار می‌رود.

خصوصیات انگور ریش بابا

این رقم با حبه‌های درشت و کشیده به طول ۳ سانتی‌متر شناخته می‌شود. خوشه‌های آن در رنگ‌های متنوع سبز، قرمز و زرد با وزن متوسط ۱۵۰ تا ۳۰۰ گرم رشد می‌کنند. در واقع، هر حبه به طور متوسط ۵ گرم وزن دارد و گوشت آن شیرین و آبدار است.

سازگاری با مناطق کم آب

علاوه بر این، انگور ریش بابا قابلیت سازگاری بالایی با شرایط مختلف آب و هوایی دارد. این رقم می‌تواند سرمای منفی ۲۰ درجه و گرمای ۴۰ درجه سانتی‌گراد را تحمل کند. همچنین، در ارتفاع ۳۰۰ تا ۱۳۰۰ متر از سطح دریا به خوبی رشد می‌کند.

نحوه پرورش در شرایط دیم

برای پرورش موفق این رقم، باید به این نکات توجه کرد:

• خاک دانه‌ریز با قابلیت حفظ رطوبت
• آبیاری هر ۱۵ تا ۲۰ روز یکبار در شرایط عادی
• هرس منظم برای رسیدن نور کافی به تمام قسمت‌های درخت

در شرایط مناسب، هر درخت می‌تواند تا ۶۰ کیلوگرم محصول تولید کند و در هر هکتار امکان برداشت ۴۰ تن میوه وجود دارد. نکته قابل توجه این است که این رقم از سال دوم تا چهارم شروع به باردهی می‌کند.

انگور لعل

یکی از تجاری‌ترین و بهترین انگور دیم در ایران انگور لعل می باشد که در سه رنگ قرمز، سیاه و سبز در بازار موجود است.

مشخصات انگور لعل

این رقم دارای خوشه‌های کشیده با اندازه متوسط تا بزرگ است که وزن هر خوشه از ۵۰۰ تا ۸۰۰ گرم متغیر است. حبه‌های این انگور کاملاً گرد با پوست نازک و رنگ سبز متمایل به زرد و طلایی هستند. علاوه بر این، طعم شیرین و عطر دلنشین این انگور آن را به گزینه‌ای مناسب برای تازه‌خوری، تهیه آبغوره، سرکه و کشمش تبدیل کرده است.

شرایط کشت دیم انگور لعل

در واقع، این رقم مقاومت قابل توجهی در برابر شرایط سخت محیطی دارد. انگور لعل می‌تواند سرمای ۱۸ تا ۲۱ درجه زیر صفر و گرمای ۴۶ درجه سانتی‌گراد را تحمل کند. همچنین، بهترین خاک برای کشت این رقم، خاک‌های شنی لومی با زهکشی مناسب است.

عمر مفید و باردهی

به طور کلی، عمر مفید این رقم بیش از ۱۰۰ سال است و در شرایط مساعد، می‌تواند سالانه ۵۵ تن در هکتار محصول تولید کند. نکته قابل توجه این است که این نهال از سال دوم پس از کاشت به بار می‌آید. فصل رشد طولانی و شرایط آب و هوایی نیمه سردسیری برای رشد این رقم مناسب است.

انگور یاقوتی

یکی از زودرس‌ترین ارقام انگور در ایران، انگور یاقوتی است که با خوشه‌های متراکم و حبه‌های کوچک شناخته می‌شود.

خصوصیات انگور یاقوتی

این رقم دارای خوشه‌هایی با وزن ۲۵۱ تا ۴۶۷ گرم است که به طور میانگین هر خوشه ۲۳۰ حبه دارد. در واقع، رنگ حبه‌ها قرمز یاقوتی با طعمی شیرین و دلپذیر است. همچنین، این انگور قابلیت استفاده برای تازه‌خوری، تولید کشمش و آبمیوه را دارد.

مقاومت به شرایط کم آبی

انگور یاقوتی به دلیل ریشه‌های عمیق و سیستم جذب آب کارآمد، در مناطق کم‌آب عملکرد خوبی دارد. علاوه بر این، این رقم می‌تواند در مناطقی با بارندگی بیش از ۷۰۰ میلی‌متر به صورت دیم کشت شود. در شرایط مساعد، عملکرد سالیانه این رقم به ۴۰ تن در هکتار می‌رسد.

نحوه مدیریت باغ دیم

برای مدیریت بهینه باغ انگور یاقوتی دیم، این موارد ضروری است:

• فاصله کاشت ۴ در ۴ متر در زمین‌های معمولی و ۳ در ۳ متر در زمین‌های شیب‌دار
• نیاز به دوره سرمایی ۱۰۰ تا ۷۰۰ ساعته در دمای کمتر از ۷- درجه سانتی‌گراد
• آبیاری منظم در دو سال اول کاشت و کاهش تدریجی آن در سال‌های بعد

در واقع، این رقم در ارتفاع ۱۲۶۵ متر از سطح دریا بهترین عملکرد را دارد و می‌تواند تا ۱۰۰ سال عمر مفید داشته باشد.

انگور کشمشی

یکی از مهم‌ترین ارقام صنعتی در صنعت کشمش‌سازی ایران انگور کشمشی است که سالانه بیش از ۱۵۰ هزار تن کشمش به ۷۰ کشور جهان صادر می‌کند.

خصوصیات انگور کشمشی

این رقم با حبه‌های گوشتی و آبدار شناخته می‌شود که به دلیل بافت نرم و درصد قند بالا، برای تولید کشمش بسیار مناسب است. در واقع، ریشه‌های این رقم بسیار عمیق بوده و به همین دلیل در برابر کم‌آبی و خشکی مقاومت بالایی دارد. علاوه بر این، باردهی نهال‌ها پس از ۴ سال آغاز شده و در ۱۰ سالگی به حداکثر تولید می‌رسد.

نیازهای آبی

همچنین، نیاز آبی این رقم در دهه‌های آینده افزایش خواهد یافت. بر اساس مطالعات، در دوره ۲۰۲۰-۲۰۵۵، نیاز آبی از ۶۱۱ میلی‌متر در مناطق مرتفع و سرد به ۸۸۴ میلی‌متر در مناطق کم ارتفاع و گرم تغییر خواهد کرد. در واقع، بیشترین افزایش نیاز آبی در مرحله میانی رشد انگور رخ خواهد داد که به میزان ۲۵ میلی‌متر در دوره ۲۰۲۰-۲۰۵۵ افزایش می‌یابد.

جدول مقایسه انواع انگور دیم

نتیجه گیری | افرا کشاورز

انتخاب بهترین انگور دیم نقش مهمی در موفقیت باغداری در مناطق کم آب دارد. در واقع، بررسی ۱۲ رقم از بهترین انگور دیم نشان می‌دهد که عملکرد این ارقام از ۳۰ تا ۵۵ تن در هکتار متغیر است و برخی از آن‌ها مانند انگور لعل و شاهانی بالاترین میزان تولید را دارند.

همچنین، مقاومت این ارقام به سرما از منفی ۷ تا منفی ۲۱ درجه سانتی‌گراد متفاوت است که این ویژگی امکان کشت در مناطق مختلف آب و هوایی را فراهم می‌کند. علاوه بر این، تنوع کاربری این ارقام از تازه‌خوری تا تولید کشمش و آبغوره، ارزش اقتصادی آن‌ها را دوچندان کرده است.

به طور کلی، عمر اقتصادی ۶۰ تا ۱۰۰ ساله این ارقام، همراه با نیاز آبی کم و سازگاری با شرایط دیم، آن‌ها را به گزینه‌های مناسبی برای سرمایه‌گذاری بلندمدت در صنعت باغداری تبدیل کرده است. باغداران می‌توانند با توجه به شرایط اقلیمی منطقه خود و هدف از کاشت، مناسب‌ترین رقم را انتخاب کنند.

سوالات متداول

1. کدام نوع انگور برای کاشت در مناطق کم آب مناسب‌تر است؟ انگور سیاه سردشت، فخری و بیدانه زرد از بهترین ارقام انگور برای مناطق کم آب هستند. این ارقام مقاومت بالایی به خشکی دارند و می‌توانند با حداقل آب، محصول خوبی تولید کنند.
2. میزان عملکرد انگور دیم چقدر است؟ میزان عملکرد انگور دیم بسته به رقم متفاوت است. به طور متوسط بین 30 تا 55 تن در هکتار محصول تولید می‌کنند. برخی ارقام مانند انگور لعل و شاهانی می‌توانند تا 55 تن در هکتار محصول دهند.
3. آیا انگور دیم نیاز به آبیاری دارد؟ انگور دیم در سال‌های اول کاشت نیاز به آبیاری منظم دارد، اما پس از استقرار کامل، نیاز آبی آن بسیار کاهش می‌یابد. در مناطقی با بارندگی سالانه بیش از 350 میلی‌متر، امکان کشت دیم بدون آبیاری وجود دارد.
4. عمر اقتصادی درختان انگور دیم چقدر است؟ عمر اقتصادی اکثر ارقام انگور دیم بین 60 تا 100 سال است. برخی ارقام مانند انگور سیاه سردشت، لعل و صاحبی می‌توانند تا 100 سال عمر مفید داشته باشند.
5. کدام رقم انگور دیم برای تولید کشمش مناسب‌تر است؟ انگور کشمشی به دلیل بافت نرم و درصد قند بالا، بهترین گزینه برای تولید کشمش صنعتی است. علاوه بر آن، ارقامی مانند بیدانه زرد، عسکری و یاقوتی نیز برای تهیه کشمش مناسب هستند.